van der Ryst Herman - uit: 100 invloedrijke Limburgers (2001)

Description

pp. 61-62

Herman Vander Ryst

Pastoor tussen grauwzusters en begijnen

Hasselt * 16de eeuw-1625

In de geschiedenis van de Hasseltse grauwzusters en begijnen neemt Herman Vander Ryst een centrale plaats in. De pastoor bracht de gasthuiszusters namelijk naar Hasselt en legde de basis voor de nog actieve grauwzusters van het Sint-Elisabethrusthuis, in de volksmond bekend als het 'Sigershuis'. Bovendien speelde de priester een belangrijke rol in het Hasseltse begijnhof. Van 1611 tot 1625 trad hij op als geestelijke leider van de vrome begijntjes.

Herman Vander Ryst was de zoon van meester Herman Vander Ryst sr. en Isabella Vuskens. De familie Vuskens of Voskens - Vossius in het Latijn - was afkomstig van Diest. Herman sr. was muzikaal aangelegd. In 1577 trouwde hij met Isabella. Ze kregen vijf kinderen. In Hasselt stichtte Herman sr. de Sint-Ceciliakamer en zwaaide er de plak als deken van de Virga Jesse Broederschap. Hij overleed in 1619.

Herman Vander Ryst jr. studeerde godsgeleerdheid in Leuven. In 1611 werd hij pastoor van de Hasseltse begijnengemeenschap. Hasselt had al een begijnhof rond 1245, in de buurt van het huidige Virga-Jessecollege. Tijdens de protestantse Beeldenstorm in januari 1567 werd het evenwel verwoest en verhuisden de begijnen naar een veiliger plek binnen de Hasseltse stadsmuren. Rond 1616 begonnen ze met de bouw van nieuwe begijnhuisjes op de rechteroever van de Demer, onder impuls van hun pastoor, Herman Vander Ryst. Deze Vander Ryst had verscheidene nichten op het Hasseltse begijnhof wonen. Isabella Vander Ryst stierf er al in 1629, Maria op 20 december 1666. In de eerste helft van de 17de eeuw woedden er vreselijke veldslagen. In deze troebele tijden brak in onze gewesten bovendien de pest uit. Het lot van de Hasseltse burgers lag Herman nauw aan het hart. Uit zijn studententijd herinnerde Hij zich hoe Leuvense kloosterlingen zieken bijstonden en verzorgden. Herman wilde dat ook in Hasselt verwezenlijken en liet in zijn testament een jaarlijkse rente van 150 gulden na aan kloosterzusters die naar Hasselt kwamen om zich over de zieken te ontfermen. Herman overleed op 28 september 1625 en werd begraven onder het koor van de begijnhofkerk. Zijn grafsteen bevindt zich nu op de binnenkoer van het begijnhof (nvdr: nu bewaard in Het Stadsmus).

Vander Ryst was afkomstig van Diest en had bovendien een nicht, Elisabeth Strens, die in het Diestse grauwzusterklooster was geprofest. De keuze voor de Diestse grauwzusters lag dus voor de hand. In zijn testament legde de pastoor vast dat zijn nicht de eerste overste van het Hasseltse convent moest worden. De wilsbeschikking zou evenwel niet zonder problemen worden uitgevoerd. De nicht bleek niet bekwaam. Bovendien keurde de aartsbisschop van Mechelen, Jacobus Boonen, het niet goed dat het geestelijke bestuur van het grauwzusterklooster aan de Hasseltse begijnhofpastores werd overgelaten.

Bij akte van 26 april 1626 deed de opvolger van Herman Vander Ryst, pastoor Fredericx, afstand van dit voorrecht. Joannes Mantelius, een pater augustijn, werd de eerste rector van het klooster. De grauwzusters begonnen onmiddellijk na hun komst de pestlijders te verzorgen. De kleine gemeenschap werd bijgestaan door Hasseltse begijnen. Beide Hasseltse religieuze gemeenschappen werkten en leefden in een goede verstandhouding, mede dankzij pastoor Vander Ryst. Het legaat en de invloed van Herman Vander Ryst legde de basis voor de ziekenzorg in Hasselt. De grauwzusters zouden tot ver in de 20ste eeuw de zieken blijven verplegen. Vandaag de dag waken zij over de bejaarden van het Sigershuis en de zieken in het Virga-Jesseziekenhuis.

Recent toegevoegd

Van 2014 tot eind 2018 was Steven Vandeput minister van Defensie en Ambtenarenzaken in de federale...
Auteur: Mieke Strauven Grauwzuster Gertrudis van Schaffelen kwam in 1626 aan in Hasselt, met als doel...

Prinsbisdom Luik, 1659

Gebrandschilderd glas. Hasselt, Het Stadsmus, inv. nrs. 2014.0370 tot en met 2014.0377.

Maria-Helena Hubrechts was de zus van E.H. Jozef Hubrechts . Ze overleed samen met hem in de nacht van...
Eerwaarde Heer Jozef Hubrechts was pastoor van de Onze-Lieve-Vrouwbasiliek. Hij overleed samen met zijn...
Emiel Baptist werd geboren in 1895 in Godsheide als zoon van dienstknecht Andreas (Zonhoven 1847-Hasselt...
Auteur: Marc Jacobs Zie tekstpagina voor de uitgebreide beschrijving. Louis Berten werd geboren op 30...
1795-1824 : Etienne-Fran├žois de Stenbier 1825-1867 : Charles-Philippe de Cecil 1868-1869 : Conrardus...
1830-1836 : Vandenborn, Hubert 1836-1864 : Stas, Paul 1865-1877 : Berden, Guillaume 1878-1884 : de Grady...
1830-1861 Gaspard Vandereijcken (Schulen 1798-?), brouwer-eigenaar 1861-1866 Pierre Jean Adons (Stevoort...