Godsheide / Straatnamen - uit: Godsheide en Malpertuus / Warm aanbevolen (2013)

Description

pp. 8-10

STRAATNAMEN

Wellicht ontstond het gehucht Godsheide in de twaalfde eeuw. In diezelfde periode kreeg Hasselt de stadsrechten. De hele streek maakte op dat moment deel uit van het graafschap Loon, een staat van het Heilig Roomse Rijk. Loon kwam ongeveer overeen met de provincie Limburg.

In 1366 werd het graafschap ingelijfd bij het prinsbisdom Luik. Omstreeks die periode werden enkele straten aangelegd, bijvoorbeeld de huidige Bosstraat, Kiezelstraat en Wolskestraat. In de vijftiende eeuw werden sommige straatnamen al vermeld.

Dankzij de Ferrariskaarten en de Buurtwegenatlas is het mogelijk om er een beeld van te krijgen hoe het gehucht gegroeid is.

Eind achttiende eeuw: de Ferrariskaarten

De Ferrariskaarten zijn topografische kaarten uit 1771-1778. In die periode waren onze streken bezet door de Oostenrijkers. Zij brachten de Nederlanden op een gedetailleerde manier in kaart: niet alleen steden, gehuchten, straten en gebouwen zijn erop getekend, maar ook waterlopen en zelfs het grondgebruik (akkers, weiland, heide, moeras, naaldbomen …).

De kaarten dateren van voor de Industriële Revolutie. Daarom is de situatie op die kaarten wellicht vergelijkbaar met de situatie in de middeleeuwen. Dat maakt van de Ferrariskaarten een belangrijke bron voor wie wil weten hoe een landschap er ‘oorspronkelijk’ uit zag.

De namen Godtsschey en Waeterstraet (nu Wolske) staan op de kaart genoteerd. De Demer (‘rivier oude Demer’) is een belangrijk herkenningspunt, met stukken grasland aan beide zijden. Het feit dat het Albertkanaal en de grote ring rond Hasselt in deze periode nog niet aangelegd waren, maakt het iets moeilijker om zich te oriënteren op de kaart.

Beschrijving van Godsheide

Om de Ferrariskaart van Godsheide te vergelijken met de huidige kaart, volgen we de route van de huidige Kiezelstraat/Zandstraat, die Waeterstraet en Godtsschey met elkaar verbindt.

Waeterstraet is bijna volledig gemarkeerd als landbouwgebied. In het zuiden zijn de Maastrichtersteenweg en de Wolskestraat zichtbaar. Hier vertrekt de Kiezelstraat. Wat verderop toont de Ferrariskaart geen verbinding met de Kiezelstraat aan de andere zijde van de Demer, die richting de dorpskern van Godsheide loopt. De Bosstraat is wel aangeduid op de kaart, met enkele huizen aan het begin van de weg.

Aan de overzijde van de Demer begint het gehucht Godtsschey, met meer bewoning. Er zijn veel akkers te zien, die afgezet zijn met hagen. Verschillende huidige ‘zijstraten’ bestonden al in die periode. De eerste is de Vissenbroekstraat, die aan de westelijke zijde afsplitst. Tegelijkertijd splitst de Beerhoutstraat af aan de oostelijke zijde. De route van deze straat is dus licht gewijzigd ten opzichte van nu: de huidige splitsing van de Beerhoutstraat en de Kiezelstraat ligt wat verder.

De volgende zijstraten zijn de Kleinstraat aan de oostelijke zijde en de Platte-Vijversstraat aan de westelijke zijde, die tot vlakbij de vijver gaat. Nog iets verder buigt de huidige Brugstraat in westelijke richting af, terwijl de Zandstraat verder loopt in noordelijke richting. Vanaf daar verandert het landschap in uitgestrekte heidegronden, af en toe afgewisseld met stukken naaldbossen. Hier is praktisch geen bewoning aangeduid.

Als we de Brugstraat verder in westelijke richting volgen, zien we even verder de afsplitsing van de Pijpersveldstraat in zuidelijke richting. De straat loopt door in de huidige Borggravevijversstraat. Nadat de Brugstraat de Zusterkloosterbeek gekruist heeft, is de Heidestraat zichtbaar. Ook de Gebanne-Groezenstraat was al deels aangelegd.

Midden negentiende eeuw: Buurtwegenatlas

De Buurtwegenatlas (‘Atlas der Buurtwegen’) dateert uit de periode rond 1840. Door een wet van 10 april 1841 werden er kaarten per gemeente aangemaakt. Ze bevatten een overzicht van alle openbare wegen: de gewone wegen zijn aangeduid als chemin, terwijl de smalle paadjes benoemd zijn als sentier. De kaarten bevatten ook tabellen met onder meer de namen, afmetingen, bestemming en onderhoud van de wegen. Latere wijzigingen werden niet op deze kaarten aangeduid. Daarom geven de kaarten een goed beeld van die periode. Door de vergelijking met de Ferrariskaarten is het duidelijk welke straten er bijgekomen zijn ten opzichte van de achttiende eeuw.

Voornamelijk in de huidige wijk Malpertuus zijn er in de periode tussen 1778 en 1840 veel straten aangelegd. De nieuwe Route de Hasselt à Maeseyck (de huidige Genkersteenweg) trekt de aandacht, maar ook volgende straten zorgen ervoor dat het huidige stratenpatroon al voor het grootste stuk gelegd is: de huidige Kuilenstraat, Sluisstraat, Zestien-Bundersstraat, Vossenbergstraat, Bijvennestraat en Langwaterstraat.

In het centrum van Godsheide zijn de Platte-Vijversstraat en de Brugbemdenstraat aangelegd. De Kapelveldstraat verbindt vanaf nu ook de Beerhoutstraat en de Kleinstraat. De bewoning is vooral in de Kiezelstraat toegenomen. De gemeentegrens is ook duidelijk zichtbaar op deze kaart: de Beerhoutstraat vormt de grens met Diepenbeek.

In Wolske blijkt dat de Kiezelstraat tussen 1775 en 1840 van traject is veranderd. De straat loopt nu meer oostelijk naar de Maastrichtersteenweg.

Recent toegevoegd

Auteur: Tom Kenis Geparafraseerde Radio 2-getuigenis van militair William De Wilde en zijn echtgenote...
Auteur: Tom Kenis De familie Trippas verbleef in Belgisch Congo van 1954 tot en met de onafhankelijkheid...
Auteur: Tom Kenis Antoinette Fransen, de moeder van Moelly Henno, werd tijdens Wereldoorlog II...
Zoveel Hasselaren, zoveel linken met Congo. Om de meest uiteenlopende redenen trokken Hasselaren al...
Auteur: Tom Kenis Joseph (°Hasselt 04.07.1926) en Denise (°Hasselt 22.01.1927) leerden elkaar kennen als...
Auteur: Tom Kenis André Billen, geboren in 1927, studeerde economie. Hij slaagde voor het diplomatiek...
Auteur: Tom Kenis De in Hamont geboren Joseph (Jef) Verlaak, thans inwoner van Viversel maar gedurende...
Auteur: Toon Blux Hermanus, Petrus, Joseph Blux is de oudste zoon van Louis Bleux (1) uit Kuringen en...
Auteur: Tom Kenis Edgard Jamart werd geboren in een gehucht tussen Bergen en Luik, maar woont al 40 jaar...
Auteur: Hubert Bovens Marcellin Lagarde werd geboren te Sougné, Sprimont in de provincie Luik op 2...