de Gerlache Adrien - uit: Hasseltse straatnamen / de Gerlachestraat (1958)

Description

Aan de weg die thans de verbinding vormt tussen de Guffenslaan en de Stadsomvaart werd in 1938 de naam gegeven van de beroemde Hasseltse zuidpoolverkenner Adrien de Gerlache. Deze werd in onze stad geboren op 2 augustus 1866. Zijn vader, jonkheer Theophilus Adrianus de Gerlache was luitenant-kolonel van het regiment der "groene jagers" dat toen te Hasselt in garnizoen lag. Het gezin bewoonde op de huidige Guffenslaan juist naast het St. Jozefscollege een kleine omtuinde thans nog bestaande villa die door vader de Gerlache aldaar werd gebouwd en waarvoor hij in 1865 de bouwtoelating kreeg.

Adrien was leerling aan het Hasselts atheneum van 1872 tot 1882 om vervolgens over te gaan naar de polytechnische school te Brussel en er twee jaar later het diploma van candidaat-ingenieur te behalen.

Hij voelde zich echter onweerstaanbaar tot de zee aangetrokken en vond er het grootste genoegen in tijdens zijn studentenverlof onze vissers op zee te vergezellen. Na zijn studies koos hij ook de zeemansloopbaan en zou weldra aan boord van Belgische en vreemde schepen, eerst als gewone matroos en daarna als officier, de wereldzeeën doorkruisen. Zo kwam hij tot de pijnlijke vaststelling hoe onbeduidend en hoe weinig gekend de Belgische marine en ons land was in de vreemde.

Het is nu juist een van de grootste verdiensten van Adrien de Gerlache geweest er het meest van allen te hebben toe bijgedragen om de faam van ons land in het buitenland te verspreiden en zulks vooral door zijn vermetele zuidpoolexpeditie in 1897.

De reis van de "Belgica", het schip, waarmee hij en zijn medewerkers als een der eersten een overwintering in het zuidelijk ijsgebied trotseerden, was voor die tijd een krachttoer waartoe heel wat durf en uithoudingsvermogen nodig was.

Dertien maanden lang bleef de "Belgica" vastgevrozen in een totaal onbekend gebied. Zonder hulpmiddelen, zonder enige verbinding met de buitenwereld was de bemanning er opgesloten, bij een temperatuur van soms minder dan 40°C, in een onmetelijke ijsgevangenis.

Commandant de Gerlache geeft ons in zijn boek "Quinze mois dans l'antarctique" een boeiend verhaal van zijn belevenissen tijdens deze zuidpoolvaart. Wij wensen dit werkje, dat te verkrijgen is in de provinciale bibliotheek, aan te bevelen aan al wie houdt van een eenvoudig geschreven, spannende en werkelijk beleefde avonturenromans of wie meer wenst te vernemen over deze tochten van deze roemrijke Hasselaar die een edele taak in dienst van de wetenschap volbracht. De "Belgische zuidpoolexpeditie" zo getuigt prof. Pergameni in zijn boek "Adrien de Gerlache pionnier maritime 1866-1934" "heeft resultaten gegeven waarvan de waarde geenszins werd verminder in de loop der tijden. Zij wordt nu nog beschouwd, op gebied van de zuivere wetenschap, als een der vruchtbaarste poolexpedities".

Adrien de Gerlache leidde daarna nog menige ijszee-expedities. Zo werd hij o.a. tijdens zijn tocht in de zeeën van Barentz en Kara ten Noorden van Rusland bijgestaan door 'n andere Hasseltse geleerde, Dr. Louis Stappers, doctor in de biologie, in onze stad op 2 mei 1883 geboren.

In 1914 nam de Gerlache, in zeer tragische omstandigheden, de directie waar van de Oostendse zeehaven. Na vervolgens door de regering met een belangrijke opdracht naar de Skandinavische landen te zijn gezonden, werd hij bij zijn terugkeer in het land tot directeur-generaal van het zeewezen aangesteld. In deze functie wijdde hij zich geheel aan de reorganisatie van het zeevaartonderwijs. Het schoolschip "Mercator" was zijn werk.

Op 4 december 1934 overleed deze edele en hoogstaande figuur. Ondanks de roem en de eer die hem werd betoond was hij steeds uiterst bescheiden en eenvoudig.

Op 12 november ll. , zestig jaar na de geslaagde expeditie van zijn vader, vertrok de jongste zoon, Gaston de Gerlache, reservecommandant van de luchtmacht en burgemeester van Mullem in Oost-Vlaanderen, aan het hoofd van een wetenschappelijke expeditie naar diezelfde zuidpool die veroverd werd omdat zijn vader als een van de eersten het aandurfde een zuidpooloverwintering te trotseren.

Hasselt mag er fier op gaan de geboortestad te zijn van deze grote poolverkenner.

P.S. In het nationaal Scheepvaartmuseum, gevestigd in "het Steen" te Antwerpen, worden benevens foto's en documenten ook verschillende overblijfselen bewaard van de beroemd gebleven dé Gerlacheexpeditie. Zo treft men er aan: de spiegelversiering, het stuurrad, hét "kraaiennest" en de wimpel van de Belgica, de vlag van de "Yacht Club de Belgique", ski's, sneeuw- en ijsschoenen, windjak en vilten sokken. Verder een paar gereedschappen en gebruiksvoorwerpen. Hasselaren op bezoek in de Scheldestad zullen zeker niet nalaten deze relieken met een bezoekje te vereren.

Recent toegevoegd

Adrien de Gerlache de Gomery (1866-1934) was de eerste die een wetenschappelijke expeditie naar...
Dit oorlogsmonument is opgedragen aan een kapitein en twee soldaten van de Amerikaanse 2nd Armored...
Van 2014 tot eind 2018 was Steven Vandeput minister van Defensie en Ambtenarenzaken in de federale...
Auteur: Mieke Strauven Grauwzuster Gertrudis van Schaffelen kwam in 1626 aan in Hasselt, met als doel...

Prinsbisdom Luik, 1659

Gebrandschilderd glas. Hasselt, Het Stadsmus, inv. nrs. 2014.0370 tot en met 2014.0377.

Maria-Helena Hubrechts was de zus van E.H. Jozef Hubrechts . Ze overleed samen met hem in de nacht van...
Eerwaarde Heer Jozef Hubrechts was pastoor van de Onze-Lieve-Vrouwbasiliek. Hij overleed samen met zijn...
Emiel Baptist werd geboren in 1895 in Godsheide als zoon van dienstknecht Andreas (Zonhoven 1847-Hasselt...
Auteur: Marc Jacobs Zie tekstpagina voor de uitgebreide beschrijving. Louis Berten werd geboren op 30...
1795-1824 : Etienne-François de Stenbier 1825-1867 : Charles-Philippe de Cecil 1868-1869 : Conrardus...