Baerten Jean - uit: De Manteliusprijs voor Dr. J. Baerten voor zijn werk "Het Graafschap Loon” (1970)

Description

Jean Baerten (uit: De Manteliusprijs voor Dr. J. Baerten voor zijn werk "Het Graafschap Loon”, 1970)De verwaarlozing waarvan Limburg (nog steeds) het slachtoffer is — even denken aan de universitaire ekspansie, — goed zo — heeft wellicht nog diepere wortels dan we soms vermoeden.

Het treft je bijvoorbeeld als je een historicus hoort verklaren: «Het graafschap Loon is altijd al stiefmoederlijk behandeld op geschiedkundig gebied». Wat blijkt namelijk?

Dat je al blij mag zijn als het graafschap Loon gewoon maar vermeld wordt in de handboeken voor geschiedenis die de leerlingen in de handen worden geduwd...

Het zou bepaald interessant zijn de lijn te volgen die loopt van het graafschap Loon (van bij de aanhechting bij het prinsbisdom Luik) tot in het Limburg van vandaag. Misschien komt dan aan het licht hoe het te verklaren is dat deze streek eeuwenlang een Assepoester is gebleven en nog altijd is, ten dele. Soms ruimen we een restant van die koloniseringsmentaliteit op (en dan krijgen we een beroepshof in Antwerpen i.p.v. in Luik) maar zuiver op de graat is de behandeling van Limburg totnogtoe niet geworden.

Neem nu de wetenschappelijke interesse voor deze streek op historisch gebied. Dr. Jean Baerten publiceert een geschiedkundig werk: «Het graafschap Loon» en hij blijkt de vierde te zijn in een reeks waar Mantelius zelf de eerste van is.

Dr. Jean Baerten heeft voor zijn werk de Manteliusprijs gekregen, die toegekend wordt door het Van Veldeke-Leënkomitee, een prijs die om de vijf, zes jaar wordt toegekend. Onder de vorige wetenschapsmensen die met de prijs vereerd werden, bevonden zich o.a. de huidige archivaris Grauwels en de h. H. Baillien, stadsarchivaris te Tongeren. De Manteliusprijs wordt toegekend aan een Limburger, d.w.z., de man in kwestie moet afkomstig zijn uit die provincie of er tenminste vijf jaar gewoond hebben. Dr. Jean Baerten is een Tongenaar, geboren op 13 mei 1936, woonachtig geweest op een drietal plaatsen in de buurt van het station, en één keer in de Schuttersgang. In het jaar 1951 verhuisde hij naar Brussel, waar hij ook de laatste drie jaar van de humaniora aflegde. Daarna studeerde hij geschiedenis aan de U.L.B, (waar je toen nog geen geschiedenis in het Nederlands kon studeren) en werd er licentiaat en doctor. In '56 was hij afgestudeerd. In '61 legde hij zijn doctoraat af. Nu is hij buitengewoon hoogleraar aan de V.U.B.

— Wat is er ondertussen gebeurd?

— Eerst was ik verbonden aan het Nationaal Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek. Daarna werd ik leraar aan het (Vlaams) atheneum van Koekelberg. In '61 heb ik eksamen afgelegd om in dienst te treden van het rijksarchief. Het jaar daarna kon ik daar mijn werk aanvangen. Dat was het jaar dat ze in Limburg een kans misten om mij als «provinciegenoot» te houden.

Het was bijna Hasselt geworden. Maar ik werd archivaris-paleograaf in het rijksarchief, tot op het einde van '69. Toen ik het verliet was ik diensthoofd van de sektie «kerkelijk archief». Op dat ogenblik werd ik full-time verbonden als buitengewoon hoogleraar aan de V.U.B, (waar ik sedert '65 een part-time opdracht had als docent).

— En daar blijft u nu?

— Ja, definitief, tot ik zeventig ben, lacht Dr. Baerten.

— En nu over uw boek. Waarom dit onderwerp?

— Mijn licentieverhandeling was ik begonnen met een studie over het Begijnhof te Tongeren. Mijn professor raadde mij echter af, daarmee door te gaan. Een ruimer onderwerp was meer aangewezen. Mijn oud-leraar van het atheneum te Tongeren gaf mij de raad, iets te maken over het graafschap Loon. Zodoende...

— En hoe ging dat in zijn werk?

— Tja, het begin was niet zo stimulerend: de toenmalige archivaris Lyna trachtte mij te ontmoedigen: «Daar is alles reeds over geschreven». Natuurlijk was dat niet zo. In '56 was zijn boek verschenen, te Beringen, het eerste boek in het Nederlands, dat de geschiedenis van het graafschap Loon als onderwerp had.

Maar ja. het was een beetje een privé-jacht onder historici... Zijn werk strekte zich uit over een veel grotere periode dan ik wilde behandelen, en was dus noodgedwongen veel oppervlakkiger in de uitwerking.

— En hoe is uw studie opgevat?

— Kijk eens, ergens moet je jezelf wel beperken. Daarom nam ik als ondertitel: ontstaan, politiek, instellingen.

— En welke periode?

— Van het begin van de 11de eeuw (de eerste oorkonde van in 1015 — maar het was een valse) tot in 1366 (toen het graafschap definitief door het prinsbisdom Luik werd opgeslorpt).

— Was het moeilijk werk?

— Jazeker. En ondankbaar ook: er zijn zeer weinig dokumenten overgebleven. Een bijkomend werk was natuurlijk de vertaling: het proefschrift was in het Frans geschreven (vermits mijn studies in het Frans waren gebeurd).

— En toen kwam de toekenning van de prijs...

— Ja, een telegram van de h. Droogmans. Ik had de drukproeven ingezonden naar het Van Veldeke-Leënkomitee.

— Welke geldwaarde heeft die prijs?'

— 10.000 fr. geloof ik. Maar de genoegdoening kan je gewoon niet in cijfers uitdrukken...

— Dus, u bent er erg blij mee?

— Enorm. En het doet me des te meer plezier dat de prijs mij ter hand zal gesteld worden door goeverneur Roppe, die zelf een deskundige is op historisch gebied...

Dr. Baerten zal de prijs in ontvangst nemen, morgen zondag, op het stadhuis te Hasselt.

Dit onderhoud met de Brusselse hoogleraar (getrouwd in '63, vader van een zoontje van één jaar, wonend in St.-Genesius-Rode, Mezenlaan 11) had plaats in de koninklijke biblioteek, vertrouwde omgeving voor de historicus.

Behalve het bekroonde werk heeft Dr. Baerten nog een Vlaamse Pocket gepubliceerd: « Het geld, vroeger en nu ».

Volgend jaar verschijnt zijn (tweetalig) werk: «De munten van de graven van Loon».

Recent toegevoegd

Dit oorlogsmonument is opgedragen aan een kapitein en twee soldaten van de Amerikaanse 2nd Armored...
Van 2014 tot eind 2018 was Steven Vandeput minister van Defensie en Ambtenarenzaken in de federale...
Auteur: Mieke Strauven Grauwzuster Gertrudis van Schaffelen kwam in 1626 aan in Hasselt, met als doel...

Prinsbisdom Luik, 1659

Gebrandschilderd glas. Hasselt, Het Stadsmus, inv. nrs. 2014.0370 tot en met 2014.0377.

Maria-Helena Hubrechts was de zus van E.H. Jozef Hubrechts . Ze overleed samen met hem in de nacht van...
Eerwaarde Heer Jozef Hubrechts was pastoor van de Onze-Lieve-Vrouwbasiliek. Hij overleed samen met zijn...
Emiel Baptist werd geboren in 1895 in Godsheide als zoon van dienstknecht Andreas (Zonhoven 1847-Hasselt...
Auteur: Marc Jacobs Zie tekstpagina voor de uitgebreide beschrijving. Louis Berten werd geboren op 30...
1795-1824 : Etienne-François de Stenbier 1825-1867 : Charles-Philippe de Cecil 1868-1869 : Conrardus...
1830-1836 : Vandenborn, Hubert 1836-1864 : Stas, Paul 1865-1877 : Berden, Guillaume 1878-1884 : de Grady...