Abdij van Herkenrode / Heraldisch embleem - uit: Wapenboek (2004)

Description

pp. 14-15

De eenhoorn als heraldisch embleem van de abdij

Tijdens de Middeleeuwen werden wapenblazoenen meestal gebezigd door leden van adellijke geslachten of van kloosters om hun identiteit tegenover de buitenwereld te affirmeren. De cisterciënzerinnenabdij van Herkenrode had bij haar embleem als schildhouder voor de eenhoorn gekozen.

De eenhoorn is een hybridisch dier dat zijn bestaan ontleent aan het rijk van de fabels en de legenden. Het wordt voorgesteld als een kruising tussen een wit paard en een antiloop, met een geitensik onder de muil en met gespleten hoeven. Karakteristiek is de schroefvormige hoorn midden op zijn voorhoofd. In de Oudheid en tijdens Middeleeuwen werd aan het legendarische dier een specifieke symboliek toegeschreven. De Griekse mythologie kent aan de kenmerkende hoorn geneeskrachtige eigenschappen toe, naar analogie met de Indische neushoorn, waarvan de harde delen in het Verre Oosten verwerkt werden voor medicinaal gebruik.

De alchemie schrijft aan de hoorn van het dier - in oorsprong de stoottand van een narwal - een antitoxische werking toe. Wordt dit deel tot poeder gemalen, dan heeft het als geneesmiddel de kracht snel wonden te genezen en in het bijzonder de dodelijke werking van slangengif te neutraliseren. Bovendien zou het de vruchtbaarheid in de hand werken. De westerse traditie zag in de hoorn die groeide uit het voorhoofd van het dier een symbool voor de zetel van de geest. Vanuit deze optiek evolueerde de symboliek ervan in het christendom tot het teken van zuiverheid en spirituele kracht bij uitstek.

Afbeeldingen op middeleeuwse miniaturen en tapijten tonen aan dat de eenhoorn zich niet levend liet vangen, maar enkel kon getemd worden door een reine maagd. Het dier vlijt zich veilig in haar schoot en wordt vervolgens door de jagers gevangen en gedood. Deze context sluit aan bij de traditie van de maagdelijke conceptie van Jezus Christus in de schoot van Onze-Lieve-Vrouw. De engel Gabriël die de opdracht kreeg aan Maria de boodschap te brengen, wordt hierbij geïndentificeerd met de jager, die de eenhoorn naar de maagd drijft met behulp van drie jachthonden die het geloof, de hoop en de liefde personifiëren.

Binnen dit concept wordt de eenhoorn voorgesteld in de schilderkunst en in de literatuur en geldt hij in de mystiek als de symbolische incarnatie van de Onbevlekte Ontvangenis.

Gezien Onze-Lieve-Vrouw de patrones was van alle cisterciënzerkloosters, was de keuze van de eenhoorn als heraldisch embleem voor de hand liggend.

Recent toegevoegd

Dit oorlogsmonument is opgedragen aan een kapitein en twee soldaten van de Amerikaanse 2nd Armored...
Van 2014 tot eind 2018 was Steven Vandeput minister van Defensie en Ambtenarenzaken in de federale...
Auteur: Mieke Strauven Grauwzuster Gertrudis van Schaffelen kwam in 1626 aan in Hasselt, met als doel...

Prinsbisdom Luik, 1659

Gebrandschilderd glas. Hasselt, Het Stadsmus, inv. nrs. 2014.0370 tot en met 2014.0377.

Maria-Helena Hubrechts was de zus van E.H. Jozef Hubrechts . Ze overleed samen met hem in de nacht van...
Eerwaarde Heer Jozef Hubrechts was pastoor van de Onze-Lieve-Vrouwbasiliek. Hij overleed samen met zijn...
Emiel Baptist werd geboren in 1895 in Godsheide als zoon van dienstknecht Andreas (Zonhoven 1847-Hasselt...
Auteur: Marc Jacobs Zie tekstpagina voor de uitgebreide beschrijving. Louis Berten werd geboren op 30...
1795-1824 : Etienne-François de Stenbier 1825-1867 : Charles-Philippe de Cecil 1868-1869 : Conrardus...
1830-1836 : Vandenborn, Hubert 1836-1864 : Stas, Paul 1865-1877 : Berden, Guillaume 1878-1884 : de Grady...