Kapelstraat - uit: Hasselt intra muros

pp. 146-173

De eerste huizen aan de Kapelstraat vertrekkend vanaf de Grote Markt - prentbriefkaart, ca. 1900

(De eerste huizen aan de Kapelstraat vertrekkend vanaf de Grote Markt)

De straten van onze stad waaraan momenteel nog kloosters liggen of in het verleden gelegen hebben, danken hun naam aan deze religieuze instellingen. Zo zijn er de Capucienenstraat, de Wittenonnenstraat, de Cellebroedersstraat, de Bonnefantenstraat, de Minderbroedersstraat, de Gasthuisstraat en extra muros het Sint-Corneliskerkveld (buiten de Maastrichterpoort), het Begynenlant (bij de Windmolenstraat), de Begynenweyde, de Begynenboomgaert en de Begynenpoel (tussen de Oude Luikerbaan en de Stadsomvaart), de Cellebroederswinning (aan de Tomstraat), een Augustijnerwinning (op de grens van de sectie Runkst), een Susterenvyver en de Cellebroedersvyveren (aan de noordzijde van de Genkersteenweg). Gelukkig kwam er enkele jaren geleden ook een Augustijnenstraat. Het klooster van deze geleerde monniken overtrof alle andere kloosters van onze stad in uitgestrektheid en vermaardheid. In het archief van de Armentafel (de Tafel van de Heilige Geest) van 1347-1350 komt een lijst voor van ceysen, waarin gesproken wordt van de platea Augustinorum of Augustijnenstraat, de huidige Kapelstraat. De monniken gebruikten diezelfde benaming in hun geschriften; de stadsbewoners vervingen evenwel vanaf 1372 de Latijnse naam en haar vertaling door het Nederlandse Capelle straet. Deze ongewone straatnaamverandering was het gevolg van de bouw van een kapel ter ere van het miraculeuze beeld van Onze-Lieve-Vrouw Virga Jesse en de buitengewone godsvrucht die de Hasselaren de schutspatrones van hun stad toedroegen.

De Kapelstraat vormt de verbinding tussen de Grote Markt en de Kuringerpoort. Zij houdt op aan de Dokter Willemsstraat en de Maagdendries, twee straten die vroeger niet onder hun huidige benaming bestonden. De Dokter Willemsstraat, voor enkele jaren nog Houtmarkt geheten, had aanvankelijk geen naam. Destijds stonden aan de westzijde van de straat geen huizen; wel lagen er bijgebouwen van de woningen die met hun gevel uitzagen op Den Hort, een ruime vlakte die zich langs de stadswallen uitstrekte van het Cattegat tot aan die Curinxporte. De huidige Maagdendries was de voortzetting en het eindstuk van de Joedenstraet. Hier strekte zich, tegenover de brouwerij van de augustijnen, De Dries uit, een met kort gras begroeid terrein of wilde weide, die grensde aan het 'gasthuis' en de gasthuiskerk van de H. Maria-Magdalena. Deze dries diende vermoedelijk als bleekweide voor de 'maagden' van het ziekenhuis en werd derhalve later Maagdendries geheten.

De huizen vanaf de Maagdendries en de Houtmarkt tot aan het huis Cornu en het ertegenover liggende huis Crollen lagen aan die Curinxporte, de benaming in vroeger eeuwen van de huidige Diesterstraat. De woningen die vanaf 1847 tot aan de Schiervellaan en de Thonissenlaan werden bijgebouwd, maken uiteraard ook deel uit van die straat.

Het smalle gedeelte van de Kapelstraat loopt in rechte lijn vanaf de Grote Markt tot aan Den Pellicaen. Daar maakt de straat een bocht en wordt naar het einde toe steeds breder. Aan de zuidkant vormen de O.-L.-V.-Kapelsteeg (vanaf 1917 Sacristijsteeg) en poortwaarts de Percilstraete, ter hoogte van het klooster van de augustijnen, de verbinding met de Joedenstraet. Aan de noordkant kon men de Aldestraat bereiken via de O.-L.-V.-Kerkstraat (na 1917 O.-L.-Vrouwsteeg, thans O.-L.-V.-straat), die in 1530 werd opengesteld; tevoren was er nog geen O.-L.-Vrouwekerk, maar stond er op die plek enkel een Clerckencapelle.

Noordkant

- De Roos (linkervleugel)

- De Fonteyn

- Het Hert

- Den Turck

- Het Groen Huys

- De Keyserinne

- Den Gulden Hoet

- De Bonten Os (Salvator)

- In Kermpt

- De Paeskersse

- Het Minderbroedershuys